10.2. 了八分別證斷果
yadā ca bodhisattvena caturvidhaṃ yathābhūtaparijñānaṃ niśritya so'ṣṭavidho vikalpaḥ parijñāto bhavati dṛṣṭe dharme tasya samyak parijñānādāyatyāṃ tadadhiṣṭhānasya tadālambanasya prapañcapatitasya vastunaḥ prādurbhāvo na bhavati tasyānudayādaprādurbhāvāttadālambanasyāpi vikalpasyāyatyāṃ prādurbhāvo na bhavati evaṃ tasya savastukasya vikalpasya nirodho yaḥ sa sarvaprapañcanirodho veditavyaḥ evañca prapañcanirodho bodhisattvasya mahāyānaparinirvāṇamiti veditavyam
菩薩依此四如實智,能正了知八種分別。於現法中正了知故,令當來世戲論所攝所依緣事不復生起。不生起故,於當來世從彼依緣所起分別亦不復生。如是分別及依緣事二俱滅故,當知一切戲論皆滅。菩薩如是戲論滅故,能證大乘大般涅槃。(大正30.490c23-28)
And, when having relied on the four-fold complete knowledge truly as it is, the eight-fold discriminaton comes to be fully known (parijñāto bhavati) by the bodhisattva. From the perfect understanding (samyak-parijñānāt) of that (tasya) in present life (dṛṣṭe dharme), the manifestation of the object-base of conceptual proliferation (prapañca) constituting its support (adhiṣṭhāna) and its cognitive object (ālambana), does not occur in the future. From the non-arising (anudayāt), from the non-manifestation (aprādurbhāvāt) of that (tasya), the manifestation (prādurbhāva) of discrimination [taking] that as the cognitive object also does not occur in the future. Thus, that which is the cessation of the object-base of discrimination should be known as the cessation of all conceptual proliferation (sarva-prapañca-nirodha). And thus, the cessation of conceptual proliferation of the bodhisattva is to be known as “Mahāyāna Parinirvāṇa”. (FT 10.2)
|
yadā ca bodhisattvena |
菩薩 |
yadā : rel.adv. meaning “when …” ca : ind. bodhisattvena : m.instr.sg. of bodhisattva |
|
caturvidhaṃ yathābhūtaparijñānaṃ ← catur–vidham yathā–bhūta(√bhū)–pari+jñānam(√jñā) |
四如實智 |
catur– : cardinal °vidham : cpd., n.acc.sg. of °vidha yathā– : adv. bhūta– : ppp. °parijñānam : cpd., n.acc.sg. of °parijñāna |
|
niśritya ← ni+śritya(√śri) |
依 |
ger. |
|
so'ṣṭavidho vikalpaḥ ← saḥ aṣṭa–vidhaḥ vikalpaḥ |
八種分別 |
saḥ : pron., m.nom.sg. of tad aṣṭa– : cardinal °vidhaḥ : cpd., m.nom.sg. of °vidha vikalpaḥ : m.nom.sg. of °vikalpa |
|
parijñāto bhavati ← pari+jñātaḥ(√jñā) bhavati(√bhū) |
能正了知 |
parijñātaḥ : m.nom.sg. of parijñāta(ppp.) → vikalpaḥ bhavati : pres. 3rd sg. |
|
dṛṣṭe dharme ← dṛṣṭe(√dṛś) dharme |
於現法中 |
dṛṣṭe : m.loc.sg. of dṛṣṭa(ppp.) dharme : m.loc.sg. of dharma loc.absol. meaning “in the present life” |
|
tasya samyak parijñānād ← tasya samyak parijñānāt(√jñā) |
正了知故 |
tasya : pron., m.gen.sg. of tad samyak : adv. parijñānāt : n.abl.sg. of °parijñāna |
|
āyatyāṃ ← āyatyām |
當來世 |
f.loc.sg. of āyati |
|
tadadhiṣṭhānasya tadālambanasya prapañcapatitasya vastunaḥ ← tat–adhi+ṣṭhānasya(√sthā) tat–ā+lambanasya(√lamb) pra+pañca(√pañc)–patitasya(√pat) vastunaḥ |
戲論所攝所依緣事 [所依所緣戲論所攝事] |
tat– : pron., n. °adhiṣṭhānasya : cpd., n.gen.sg. of °adhiṣṭhāna tat– : pron., n. °ālambanasya : cpd., n.gen.sg. of °ālambana prapañca– : m.noun °patitasya : cpd., n.gen.sg. of °patita(ppp.) → vastunaḥ vastunaḥ : n.gen.sg. of vastu |
|
prādurbhāvo na bhavati ← prādur–bhāvaḥ(√bhū) na bhavati(√bhū) |
不生起 |
prādur– : adv. °bhāvaḥ : cpd., m.nom.sg. of °bhava na : ind. bhavati : pres. 3rd sg. |
|
tasyānudayādaprādurbhāvāt ← tasya an+ut+ayāt(√ī) a+prādur–bhāvāt(√bhū) |
不生起故 |
tasya : pron., n.gen.sg. of tad anudayāt : m.abl.sg. of anudaya aprādur– : adv. °bhāvāt : cpd., m.abl.sg. of °bhāva |
|
tadālambanasyāpi vikalpasyāyatyāṃ ← tat–ālambanasya api vikalpasya āyatyām |
於當來世從彼依緣所起分別 |
tat– : pron., n. °ālambanasya : cpd., m.gen.sg. of °ālambana api : ind. vikalpasya : m.gen.sg. of vikalpa āyatyām : f.loc.sg. of āyati |
|
prādurbhāvo na bhavati ← prādur–bhāvaḥ(√bhū) na bhavati(√bhū) |
不生起 |
prādur– : adv. °bhāvaḥ : cpd., m.nom.sg. of °bhava na : ind. bhavati : pres. 3rd sg. |
|
evaṃ ← evam |
如是 |
ind. |
|
tasya savastukasya vikalpasya ← tasya sa+vastukasya vikalpasya |
分別及依緣事
|
tasya : n.gen.sg. of tad savastukasya : m.gen.sg. of savastuka(adj.) → vikalpasya, prefix sa meaning “together with” vikalpasya : m.gen.sg. of vikalpa |
|
nirodho ← ni+rodhaḥ(√rudh) |
滅 |
m.nom.sg. of nirodha |
|
yaḥ sa sarvaprapañcanirodho ← yaḥ saḥ sarva–prapañca(√pañc)–nirodhaḥ(√rudh) |
一切戲論皆滅 |
yaḥ : rel.pron., m.nom.sg. of yad saḥ : pron., m.nom.sg. of tad sarva– : adj. prapañca– : m.noun °nirodhaḥ : cpd., m.nom.sg. of °nirodha |
|
veditavyaḥ(√vid) |
當知 |
m.nom.sg. of veditavya(fpp.) |
|
evañca ← evam ca |
如是 |
evam : ind. ca : ind. |
|
prapañcanirodho ← prapañca(√pañc)–nirodhaḥ(√rudh) |
戲論滅 |
prapañca– : m.noun °nirodhaḥ : cpd., m.nom.sg. of °nirodha |
|
bodhisattvasya |
菩薩[的] |
m.gen.sg. of bodhisattva |
|
mahāyānaparinirvāṇamiti ← mahā–yāna–pari+nir+vāṇam(√vā) iti |
大乘大般涅槃 |
mahā– : adj. yāna– : n.noun °parinirvāṇam : cpd., n.nom.sg. of °parinirvāṇa iti : ind. |
|
veditavyam(√vid) |
能證 |
veditavyam : n.nom.sg. of veditavya(fpp.) |