10.2. 了八分別證斷果

yadā ca bodhisattvena caturvidhaṃ yathābhūtaparijñānaṃ niśritya so'ṣṭavidho vikalpaḥ parijñāto bhavati dṛṣṭe dharme tasya samyak parijñānādāyatyāṃ tadadhiṣṭhānasya tadālambanasya prapañcapatitasya vastunaḥ prādurbhāvo na bhavati| tasyānudayādaprādurbhāvāttadālambanasyāpi vikalpasyāyatyāṃ prādurbhāvo na bhavati| evaṃ tasya savastukasya vikalpasya nirodho yaḥ sa sarvaprapañcanirodho veditavyaḥ| evañca prapañcanirodho bodhisattvasya mahāyānaparinirvāṇamiti veditavyam|

菩薩依此四如實智,能正了知八種分別。於現法中正了知故,令當來世戲論所攝所依緣事不復生起。不生起故,於當來世從彼依緣所起分別亦不復生。如是分別及依緣事二俱滅故,當知一切戲論皆滅。菩薩如是戲論滅故,能證大乘大般涅槃。(大正30.490c23-28)

And, when having relied on the four-fold complete knowledge truly as it is, the eight-fold discriminaton comes to be fully known (parijñāto bhavati) by the bodhisattva. From the perfect understanding (samyak-parijñānāt) of that (tasya) in present life (dṛṣṭe dharme), the manifestation of the object-base of conceptual proliferation (prapañca) constituting its support (adhiṣṭhāna) and its cognitive object (ālambana), does not occur in the future. From the non-arising (anudayāt), from the non-manifestation (aprādurbhāvāt) of that (tasya), the manifestation (prādurbhāva) of discrimination [taking] that as the cognitive object also does not occur in the future. Thus, that which is the cessation of the object-base of discrimination should be known as the cessation of all conceptual proliferation (sarva-prapañca-nirodha). And thus, the cessation of conceptual proliferation of the bodhisattva is to be known as “Mahāyāna Parinirvāṇa”. (FT 10.2)

 

yadā ca bodhisattvena

菩薩

yadā : rel.adv. meaning “when …”

ca : ind.

bodhisattvena : m.instr.sg. of bodhisattva

caturvidhaṃ yathābhūtaparijñānaṃ

catur–vidham yathā–bhūta(bhū)–pari+jñānam(jñā)

四如實智

catur– : cardinal

°vidham : cpd., n.acc.sg. of °vidha

yathā– : adv.

bhūta– : ppp.

°parijñānam : cpd., n.acc.sg. of °parijñāna

niśritya ni+śritya(śri)

ger.

so'ṣṭavidho vikalpaḥ

saḥ aṣṭa–vidhaḥ vikalpaḥ

八種分別

saḥ : pron., m.nom.sg. of tad

aṣṭa– : cardinal

°vidhaḥ : cpd., m.nom.sg. of °vidha

vikalpaḥ : m.nom.sg. of °vikalpa

parijñāto bhavati

pari+jñātaḥ(jñā) bhavati(bhū)

能正了知

parijñātaḥ : m.nom.sg. of parijñāta(ppp.) vikalpaḥ

bhavati : pres. 3rd sg.

dṛṣṭe dharme

dṛṣṭe(dṛś) dharme

於現法中

dṛṣṭe : m.loc.sg. of dṛṣṭa(ppp.)

dharme : m.loc.sg. of dharma

loc.absol. meaning “in the present life”

tasya samyak parijñānād

tasya samyak parijñānāt(jñā)

正了知故

tasya : pron., m.gen.sg. of tad

samyak : adv.

parijñānāt : n.abl.sg. of °parijñāna

āyatyāṃ āyatyām

當來世

f.loc.sg. of āyati

tadadhiṣṭhānasya tadālambanasya prapañcapatitasya vastunaḥ

tat–adhi+ṣṭhānasya(sthā)
tat–ā+lambanasya(lamb)
pra+pañca(pañc)–patitasya(pat) vastunaḥ

戲論所攝所依緣事

[所依所緣戲論所攝事]

tat– : pron., n.

°adhiṣṭhānasya : cpd., n.gen.sg. of °adhiṣṭhāna

tat– : pron., n.

°ālambanasya : cpd., n.gen.sg. of °ālambana

prapañca– : m.noun

°patitasya : cpd., n.gen.sg. of °patita(ppp.) vastunaḥ

vastunaḥ : n.gen.sg. of vastu

prādurbhāvo na bhavati

prādur–bhāvaḥ(bhū) na bhavati(bhū)

不生起

prādur– : adv.

°bhāvaḥ : cpd., m.nom.sg. of °bhava

na : ind.

bhavati : pres. 3rd sg.

     

tasyānudayādaprādurbhāvāt

tasya an+ut+ayāt(ī) a+prādur–bhāvāt(bhū)

不生起故

tasya : pron., n.gen.sg. of tad

anudayāt : m.abl.sg. of anudaya

aprādur– : adv.

°bhāvāt : cpd., m.abl.sg. of °bhāva

tadālambanasyāpi vikalpasyāyatyāṃ

tat–ālambanasya api vikalpasya āyatyām

於當來世從彼依緣所起分別

tat– : pron., n.

°ālambanasya : cpd., m.gen.sg. of °ālambana

api : ind.

vikalpasya : m.gen.sg. of vikalpa

āyatyām : f.loc.sg. of āyati

prādurbhāvo na bhavati

prādur–bhāvaḥ(bhū) na bhavati(bhū)

不生起

prādur– : adv.

°bhāvaḥ : cpd., m.nom.sg. of °bhava

na : ind.

bhavati : pres. 3rd sg.

     

evaṃ evam

如是

ind.

tasya savastukasya vikalpasya

tasya sa+vastukasya vikalpasya

分別及依緣事


tasya : n.gen.sg. of tad

savastukasya : m.gen.sg. of savastuka(adj.) vikalpasya, prefix sa meaning “together with”

vikalpasya : m.gen.sg. of vikalpa

nirodho ni+rodhaḥ(rudh)

m.nom.sg. of nirodha

yaḥ sa sarvaprapañcanirodho

yaḥ saḥ sarva–prapañca(pañc)–nirodhaḥ(rudh)

一切戲論皆滅

yaḥ : rel.pron., m.nom.sg. of yad

saḥ : pron., m.nom.sg. of tad

sarva– : adj.

prapañca– : m.noun

°nirodhaḥ : cpd., m.nom.sg. of °nirodha

veditavyaḥ(vid)

當知

m.nom.sg. of veditavya(fpp.)

     

evañca evam ca

如是

evam : ind.

ca : ind.

prapañcanirodho

prapañca(pañc)–nirodhaḥ(rudh)

戲論滅

prapañca– : m.noun

°nirodhaḥ : cpd., m.nom.sg. of °nirodha

bodhisattvasya

菩薩[]

m.gen.sg. of bodhisattva

mahāyānaparinirvāṇamiti

mahā–yāna–pari+nir+vāṇam(vā) iti 

大乘大般涅槃

mahā– : adj.

yāna– : n.noun

°parinirvāṇam : cpd., n.nom.sg. of °parinirvāṇa

iti : ind.

veditavyam(vid)

能證

veditavyam : n.nom.sg. of veditavya(fpp.)