以何道理應知諸法離言自性?謂一切法假立自相,或說為色,或說為受,如前廣說乃至涅槃,當知一切唯假建立,非有自性,亦非離彼別有自性,是言所行、是言境界。如是諸法非有自性如言所說。亦非一切都無所有。如是非有,亦非一切都無所有,云何而有?謂離增益實無妄執,及離損減實有妄執,如是而有。即是諸法勝義自性,當知唯是無分別智所行境界。(大正30.488a12-20)
|
tatra kayā yuktyā
|
以何道理
|
tatra
: adv.
kayā
: interr.pron., f.instr.sg. of kā
yuktyā : f.instr.sg. of
yukti
|
|
nirabhilāpyasvabhāvatā
sarvadharmāṇāṃ ←
nir+abhi+lāpya(√lap)–sva+bhāva+tā
sarva–dharmāṇām
|
諸法離言自性
[離言自性一切法的]
|
nirabhilāpya–
: fpp.
°svabhāvatā : cpd., f.nom.sg., svabhāva(m.)
with f.abs.su. tā
sarva–
: adj.
°dharmāṇām : cpd.,
m.gen.pl. of °dharma
|
|
pratyavagantavyā ←
prati+ava+gantavyā(√gam)
|
應知
|
f.nom.sg. of pratyavagantavyā(fpp.)
|
|
|
|
|
|
yeyaṃ
svalakṣaṇaprajñaptirdharmāṇāṃ
←
yā iyam sva+lakṣaṇa(√lakṣ)–prajñaptiḥ(√jñā)
dharmāṇām
|
謂一切法假立自相
|
yā :
rel.pron. of °prajñaptiḥ, f.nom.sg. of yad
iyam :
dem. of °prajñaptiḥ, f.nom.sg. of idam
svalakṣaṇa–
: n.noun
°prajñaptiḥ
: cpd., f.nom.sg. of °prajñapti
dharmāṇām :
m.gen.pl. of dharma
|
|
yaduta ←
yat uta
|
說為
|
yat :
rel.pron., n.nom.sg. of yad
uta :
ind.
adverbial phrase meaning “that is,
…”
|
|
rūpamiti vā
← rūpam iti vā
|
或「色」
|
rūpam
: n.nom.sg. of rūpa
iti :
ind., as a quotation mark of rūpam
vā : ind.
|
|
vedaneti vā
← vedanā(√vid) iti
vā
|
或「受」
|
vedanā : f.nom.sg. of vedanā
|
|
pūrvavad ←
pūrva+vat
|
如前
|
adv.
|
|
antato yāvan
←
anta+taḥ
yāvat
|
乃至
|
antataḥ
: abl., anta(m./n.) with abl.su. taḥ
yāvat
: ind.
adverbial phrase meaning “finally
up to”
|
|
nirvāṇamiti vā
← nir+vāṇam(√vā)
iti vā
|
「涅槃」
|
nirvāṇam : n.nom.sg. of
nirvāṇa
|
|
prajñaptimātrameva tadveditavyam ←
pra+jñapti(√jñā)–mātram
eva tat
veditavyam(√vid)
|
當知一切唯假建立
[唯假建立當知]
|
prajñapti–
: f.noun
°mātram
: cpd., n.nom.sg. of °mātra
eva :
ind.
tat :
pron., n.nom.sg. of tad
veditavyam : n.nom.sg.
of veditavya(fpp.)
|
|
|
|
|
|
na svabhāvo
←
na sva+bhāvaḥ
|
非有自性
|
na :
ind.
svabhāvaḥ : m.nom.sg. of
svabhāva
|
|
nāpi ca
← na api ca
|
亦非
|
na,
api, ca, : all ind.
na … na api :
meaning “neither … nor …”
|
|
tadvinirmuktas
←
tat–vi+nir+muktaḥ(√muc)
|
離彼
|
tat–
: pron., n.
°vinirmuktaḥ : cpd.,
m.nom.sg. of °vinirmukta(ppp.)
|
|
tadanyo ←
tat–anyaḥ
|
別有自性
[別有彼]
|
tat–
: pron., n.
°anyaḥ : cpd., m.nom.sg.
of °anya(adj.) →
svabhāvaḥ
|
|
vāggocaro ←
vāk–gocaraḥ
|
是言所行
|
vāk–
: use in cpd. for vāc
°gocaraḥ : cpd., m.nom.sg.
of °gocara
|
|
vāgviṣayaḥ
← vāk–viṣayaḥ(√viṣ)
[DN: vāgaviṣayaḥ]
|
是言境界
|
vāk–
: use in cpd. for vāc
°viṣayaḥ : cpd.,
m.nom.sg. of °viṣaya
|
|
|
|
|
|
evaṃ sati ←
evam sati(√as)
|
如是
|
evam :
ind.
sati :
m.loc.sg. of sant(pr.p.)
loc.absol. meaning “this being so,
…”
|
|
na svabhāvo
dharmāṇāṃ ←
na svabhāvaḥ
dharmāṇām
|
諸法非有自性
|
na :
ind.
svabhāvaḥ
: m.nom.sg. of svabhāva
dharmāṇām : m.gen.pl. of
dharma
|
|
tathā
vidyate yathābhilapyate ←
tathā vidyate(√vid) yathā
abhilapyate(√lap)
|
如言所說
|
tathā
: correl.pron. of yathā
vidyate
: pass., pres. 3rd sg.
yathā
: relative of tathā
abhilapyate : pass., pres.
3rd sg.
|
|
|
|
|
|
na ca punaḥ
sarveṇa sarvaṃ na vidyate ←
na ca punaḥ sarveṇa sarvam na vidyate
[DN: sarveṃṇa
sarvaṃ]
|
亦非一切都無所有
|
na,
ca, punaḥ : all ind.
sarveṇa
: n.instr.sg. of sarva(adj.)
sarvam :
n.nom.sg. of sarva(adj.)
sarveṇa
sarvam : meaning “in each and every way”
vidyate : pass., pres. 3rd
sg.
|
|
|
|
|
|
sa
punarevamavidyamāno ←
saḥ punaḥ
evam a+vidyamānaḥ(√vid)
|
如是非有
|
saḥ
: pron., m.nom.sg. of tad
punaḥ,
evam : both ind.
avidyamānaḥ : m.nom.sg. of
avidyamāna(pr.p., pass.)
|
|
na ca sarveṇa
sarvamavidyamānaḥ ←
na ca sarveṇa sarvam avidyamānaḥ
|
亦非一切都無所有
|
na,
ca : both ind.
sarveṇa
: n.instr.sg. of sarva(adj.)
sarvam :
n.nom.sg. of sarva(adj.)
sarveṇa
sarvam : meaning “in each and every way”
avidyamānaḥ : m.nom.sg. of
avidyamāna(pr.p., pass.)
|
|
|
|
|
|
kathaṃ
vidyate ←
katham
vidyate(√vid)
|
云何而有
|
katham
: adv.
vidyate : pass., pres. 3rd
sg.
|
|
|
|
|
|
asadbhūtasamāropāsaṃgrāhavivarjitaśca
←
a+sat(√as)–bhūta(√bhū)–
sam+ā+ropa(√ruh)–ā+sam+grāha(√grah)–vi+varjitaḥ(√vṛj)
ca
[DN: asadbhū tasamāropā°]
|
離增益實無妄執
[無實增益妄執離]
|
asat–
: pr.p.
bhūta–
: ppp.
samāropa–
: m.noun
āsaṃgrāha–
: m.noun
°vivarjitaḥ
: cpd., m.nom.sg. of °vivarjita(ppp.)
ca : ind.
|
|
bhūtāpavādāsaṃgrāhavivarjitaśca
←
bhūta–apa+vāda(√vad)–ā+sam+grāha–vi+varjitaḥ(√vṛj)
ca
|
離損減實有妄執
[實有損減妄執離]
|
bhūta–
: ppp.
apavāda–
: m.noun
āsaṃgrāha–
: m.noun
°vivarjitaḥ
: cpd., m.nom.sg. of °vivarjita(ppp.)
ca : ind.
|
|
vidyate
|
如是而有
|
pass., pres. 3rd sg.
|
|
|
|
|
|
sa punaḥ ←
saḥ punaḥ
|
即是
|
saḥ
: pron., m.nom.sg. of tad
punaḥ : ind.
|
|
pāramārthikaḥ
svabhāvaḥ sarvadharmāṇāṃ ←
pārama–ārthikaḥ
svabhāvaḥ sarva–dharmāṇām
|
諸法勝義自性
|
pārama–
: adj.
°ārthikaḥ
: cpd., m.nom.sg. of °ārthika(adj.) →
svabhāvaḥ
svabhāvaḥ
: m.nom.sg. of svabhāva
sarva–
: adj.
°dharmāṇām : cpd.,
m.gen.pl. of °dharma
|
|
nirvikalpasyaiva
jñānasya ←
nir+vikalpasya(√kḷp)
eva jñānasya(√jñā)
|
無分別智
|
nirvikalpasya
: n.gen.sg. of nirvikalpa
eva :
ind
jñānasya : n.gen.sg. of
jñāna
|
|
gocaro ←
gocaraḥ
|
所行境界
|
m.nom.sg. of gocara
|
|
veditavyaḥ(√vid)
|
當知
|
m.nom.sg. of veditavya(fpp.)
|
|
|
|
|