5.1. 立離言自性

tatra kayā yuktyā nirabhilāpyasvabhāvatā sarvadharmāṇāṃ pratyavagantavyā| yeyaṃ svalakṣaṇaprajñaptirdharmāṇāṃ yaduta rūpamiti vā vedaneti vā pūrvavadantato yāvannirvāṇamiti vā prajñaptimātrameva tadveditavyam| na svabhāvo nāpi ca tadvinirmuktastadanyo vāggocaro vāgaviṣayaḥ| evaṃ sati na svabhāvo dharmāṇāṃ tathā vidyate yathābhilapyate| na ca punaḥ sarveṃṇa sarvaṃ na vidyate| sa punarevamavidyamāno na ca sarveṇa sarvamavidyamānaḥ| kathaṃ vidyate| asadbhū tasamāropāsaṃgrāhavivarjitaśca bhūtāpavādāsaṃgrāhavivarjitaśca vidyate| sa punaḥ pāramārthikaḥ svabhāvaḥ sarvadharmāṇāṃ nirvikalpasyaiva jñānasya gocaro veditavyaḥ|

以何道理應知諸法離言自性?謂一切法假立自相,或說為色,或說為受,如前廣說乃至涅槃,當知一切唯假建立,非有自性,亦非離彼別有自性,是言所行、是言境界。如是諸法非有自性如言所說。亦非一切都無所有。如是非有,亦非一切都無所有,云何而有?謂離增益實無妄執,及離損減實有妄執,如是而有。即是諸法勝義自性,當知唯是無分別智所行境界。(大正30.488a12-20)

Herein, by what reasoning should the state of the ineffable intrinsic nature (nirabhilāpyasvabhāvatā) of all dharma-s be understood? Whatever which is the designation in terms of the intrinsic characteristics of dharma-s, namely “form” or “feelings” as afore-mentioned or finally up to “nirvāṇa”, should be understood as just mere-designation (prajñapti-mātra). It is not the intrinsic nature nor is there another [nature] apart from that. It is the activity and domain of speech. That being so, in whichever manner it is spoken, in that manner the intrinsic nature of all dharma-s, is not found. But, it is also not the case that it is not found in every way. If, non-existing in this way but not non-existing in every way, how does it exist? It exists devoid of the false grasping of the superimposition (samāropa) onto the non-existent and avoiding the false grasping of the denial (apavāda) of the true existent. Hence, it should be understood that the intrinsic nature of all dharma-s in the highest sense is the domain of the non-conceptualising knowledge alone (nirvikalpasya eva jñānasya). (FT 5.1)

 

tatra kayā yuktyā

以何道理

tatra : adv.

kayā : interr.pron., f.instr.sg. of kā

yuktyā : f.instr.sg. of yukti

nirabhilāpyasvabhāvatā sarvadharmāṇāṃ

nir+abhi+lāpya(lap)–sva+bhāva+tā sarva–dharmāṇām

諸法離言自性

[離言自性一切法的]

nirabhilāpya– : fpp.

°svabhāvatā : cpd., f.nom.sg., svabhāva(m.) with f.abs.su.

sarva– : adj.

°dharmāṇām : cpd., m.gen.pl. of °dharma

pratyavagantavyā prati+ava+gantavyā(gam)

應知

f.nom.sg. of pratyavagantavyā(fpp.)

     

yeyaṃ svalakṣaṇaprajñaptirdharmāṇāṃ

yā iyam sva+lakṣaṇa(lakṣ)–prajñaptiḥ(jñā)
dharmāṇām

謂一切法假立自相


: rel.pron. of °prajñaptiḥ, f.nom.sg. of yad

iyam : dem. of °prajñaptiḥ, f.nom.sg. of idam

svalakṣaṇa– : n.noun

°prajñaptiḥ : cpd., f.nom.sg. of °prajñapti

dharmāṇām : m.gen.pl. of dharma

yaduta

yat uta

說為

yat : rel.pron., n.nom.sg. of yad

uta : ind.

adverbial phrase meaning “that is, …”

rūpamiti vā rūpam iti vā


或「色」

rūpam : n.nom.sg. of rūpa

iti : ind., as a quotation mark of rūpam

: ind.

vedaneti vā vedanā(vid) iti vā

或「受」

vedanā : f.nom.sg. of vedanā

pūrvavad pūrva+vat

如前

adv.

antato yāvan

anta+taḥ yāvat

乃至

antataḥ : abl., anta(m./n.) with abl.su. ta

yāvat : ind.

adverbial phrase meaning “finally up to”

nirvāṇamiti vānir+vāṇam(vā) iti vā

「涅槃」

nirvāṇam : n.nom.sg. of nirvāṇa

prajñaptimātrameva tadveditavyam

pra+jñapti(jñā)–mātram eva tat
veditavyam(vid)


當知一切唯假建立

[唯假建立當知]

prajñapti– : f.noun

°mātram : cpd., n.nom.sg. of °mātra

eva : ind.

tat : pron., n.nom.sg. of tad

veditavyam : n.nom.sg. of veditavya(fpp.)

     

na svabhāvo

na sva+bhāvaḥ

非有自性

na : ind.

svabhāvaḥ : m.nom.sg. of svabhāva

nāpi ca na api ca

亦非

na, api, ca, : all ind.

na na api : meaning “neither … nor …”

tadvinirmuktas

tat–vi+nir+muktaḥ(√muc)

離彼

tat– : pron., n.

°vinirmuktaḥ : cpd., m.nom.sg. of °vinirmukta(ppp.)

tadanyo

tat–anyaḥ

別有自性

[別有彼]

tat– : pron., n.

°anyaḥ : cpd., m.nom.sg. of °anya(adj.) svabhāvaḥ

vāggocaro

vāk–gocaraḥ

是言所行

vāk– : use in cpd. for vāc

°gocaraḥ : cpd., m.nom.sg. of °gocara

vāgviṣayaḥ vāk–viṣayaḥ(√viṣ)

[DN: vāgaviṣayaḥ]

是言境界

vāk– : use in cpd. for vāc

°viṣayaḥ : cpd., m.nom.sg. of °viṣaya

     

evaṃ sati

evam sati(as)

如是

evam : ind.

sati : m.loc.sg. of sant(pr.p.)

loc.absol. meaning “this being so, …”

na svabhāvo dharmāṇāṃ

na svabhāvaḥ dharmāṇām

諸法非有自性

na : ind.

svabhāvaḥ : m.nom.sg. of svabhāva

dharmāṇām : m.gen.pl. of dharma

tathā vidyate yathābhilapyate

tathā vidyate(vid) yathā abhilapyate(lap)


如言所說

tathā : correl.pron. of yathā

vidyate : pass., pres. 3rd sg.

yathā : relative of tathā

abhilapyate : pass., pres. 3rd sg.

     

na ca punaḥ sarveṇa sarvaṃ na vidyate

na ca punaḥ sarveṇa sarvam na vidyate

[DN: sarveṃṇa sarvaṃ]




亦非一切都無所有

na, ca, punaḥ : all ind.

sarveṇa : n.instr.sg. of sarva(adj.)

sarvam : n.nom.sg. of sarva(adj.)

sarveṇa sarvam : meaning “in each and every way”

vidyate : pass., pres. 3rd sg.

     

sa punarevamavidyamāno

saḥ punaḥ evam a+vidyamānaḥ(vid)

如是非有

saḥ : pron., m.nom.sg. of tad

punaḥ, evam : both ind.

avidyamānaḥ : m.nom.sg. of avidyamāna(pr.p., pass.)

na ca sarveṇa sarvamavidyamānaḥ

na ca sarveṇa sarvam avidyamānaḥ


亦非一切都無所有

na, ca : both ind.

sarveṇa : n.instr.sg. of sarva(adj.)

sarvam : n.nom.sg. of sarva(adj.)

sarveṇa sarvam : meaning “in each and every way”

avidyamānaḥ : m.nom.sg. of avidyamāna(pr.p., pass.)

     

kathaṃ vidyate

katham vidyate(vid)

云何而有

katham : adv.

vidyate : pass., pres. 3rd sg.

     

asadbhūtasamāropāsaṃgrāhavivarjitaśca

a+sat(as)–bhūta(bhū)– sam+ā+ropa(ruh)–ā+sam+grāha(grah)–vi+varjitaḥ(vṛj) ca

[DN: asadbhū tasamāropā°]

離增益實無妄執

[無實增益妄執離]

asat– : pr.p.

bhūta– : ppp.

samāropa– : m.noun

āsaṃgrāha– : m.noun

°vivarjitaḥ : cpd., m.nom.sg. of °vivarjita(ppp.)

ca : ind.

bhūtāpavādāsaṃgrāhavivarjitaśca

bhūta–apa+vāda(vad)–ā+sam+grāha–vi+varjitaḥ(vṛj) ca

離損減實有妄執

[實有損減妄執離]

bhūta– : ppp.

apavāda– : m.noun

āsaṃgrāha– : m.noun

°vivarjitaḥ : cpd., m.nom.sg. of °vivarjita(ppp.)

ca : ind.

vidyate

如是而有

pass., pres. 3rd sg.

     

sa punaḥ

saḥ punaḥ

即是

saḥ : pron., m.nom.sg. of tad

punaḥ : ind.

pāramārthikaḥ svabhāvaḥ sarvadharmāṇāṃ

pārama–ārthikaḥ svabhāvaḥ sarva–dharmāṇām

諸法勝義自性

pārama– : adj.

°ārthikaḥ : cpd., m.nom.sg. of °ārthika(adj.) svabhāvaḥ

svabhāvaḥ : m.nom.sg. of svabhāva

sarva– : adj.

°dharmāṇām : cpd., m.gen.pl. of °dharma

nirvikalpasyaiva jñānasya

nir+vikalpasya(kḷp) eva jñānasya(jñā)


無分別智

nirvikalpasya : n.gen.sg. of nirvikalpa

eva : ind

jñānasya : n.gen.sg. of jñāna

gocaro gocaraḥ

所行境界

m.nom.sg. of gocara

veditavyaḥ(vid)

當知

m.nom.sg. of veditavya(fpp.)